De natuurkundige methode en de verspreiding der cholera / door G.J. Mulder.

  • Gerardus Johannes Mulder
Date:
1866
Catalogue details

Licence: Public Domain Mark

Credit: De natuurkundige methode en de verspreiding der cholera / door G.J. Mulder. Source: Wellcome Collection.

    18/370 page 8
    s Heeft men zoo dc verschijnselen overwogen, dan hebt gij de rubrieken: licht, warmte, magnetisme, electriciteit enz. Maar gij wilt nu verder gaan en vragen, hoe zich de voor- werpen ontwikkelen, hoe de verschijnselen ontstaan. Langs de drie snoeren, reeds genoemd: waarneming, vergelijking, rang- schikking, zoekt gij nu in de ontwikkeling der voorwerpen, in het ontstaan der verschijnselen het algemeene uit het bij- zondere te leeren kennen, en dat algemeene noemt gij wet; is het minder algemeen regel. . Men noemt dat inducere, invoeren, hier beter opvoeren, en zoo heet dan de methode de inductive. Baco van Verulam heeft hare beteekenis het eerst uitge- sproken in zuiveren zin. Maar het is onwaar, dat iets dan eerst zou gaan leven in den mensch, als het in woorden wordt geformuleerd. Het ernstig waarnemen, vergelijken, rangschikken ligt in onze natuur, en er is geen spoor van geleerdheid noodig, om de inductive methode in volle mate te bezitten. Toch danken wij Baco voor de openbaring van hare gewigtige beteekenis. Tegenover inducere, opvoeren — komen van het bijzondere tot het algemeene — staat deducere, afleiden. Gij zijt goede jonge menschen, en uit die goedheid, die ik ken, besluit ik, dat gij uitnemend zult studeren. Dat is deductie, afleiding. Ik leid een bijzonder geval, bij besluit, af uit iets meer algemeens. En nu omgekeerd: Ik zie u niet slechts goed studeren, maar ook heusch zijn, wel doen, waar gij kunt; ik zie u hartelijk en wel- willend en mededeelzaam en naauwgezet. Dan leid ik, bij besluit, iets algemeens af uit al dat bijzondere, en ik zeg: Gij ■ zijt goede jonge menschen. Dat is dan een besluit bij inductie. Zietdaar nu deductie en inductie: meer wijsheid is hier niet noodig. Het gebruik van die twee woorden in hetgeen wij de wetenschap noemen, vindt gij ligtelijk zelf. Eene toet is de hoogste inductie, waartoe wij in de weten-
    digitised image 1
    digitised image 2
    digitised image 3